از سوی دیگر باید در نظر داشت که در ماه های پیش رو و با اجرای مرحله دوم حذف یارانه ها در کنار غیرممکن شدن داد و ستد خارجی و واردات کالا به سبب تحریم ها،  به مانند سال های میانی دهه هفتاد -زمان ریاست جمهوری هاشمی رفسنجانی- وقوع شورش های شهری دور از ذهن نخواهد بود. شورش هایی که در نتیجه کمبود احتمالی کالا آغاز شده و می توانند به سرعت گسترش یابند. در چنین شورش هایی اما شدت سرکوب به مراتب از آنچه بر سر اعتراضات خیابانی سال 88 آوار شد بیشتر خواهد بود. همچنین فقدان هرگونه فرم سیاسی و سازماندهی از پیش موجود در سطح فرودستانی که بر می خیزند نیز این احتمال را که این شعله ها به سرعت سرکوب و خاموش شوند بیشتر خواهد کرد.

در اشارات و هشدارهای گاه گاه سران سبز به حاکمیت گویی میلی ناخودآگاه به وقوع چنین شورش هایی وجود دارد. مردمانی جان به لب رسیده که قیام کنند و با نثار خونشان راه را برای پیشبرد تغییرات سیاسی هموار سازند. این میل معطوف به قدرت اما در صورتی که شناخته نشده و به درستی پی گرفته نشود می تواند به راحتی به ضد خود بدل شود. از یاد نباید برد که روی دیگر چنین میلی میتواند مداخله بشردوستانه خارجی به بهانه تلفات انسانی باشد. چیزی شبیه به واقعیت تلخی که امروز در سوریه در حال وقوع است. همانطور که در سوریه یکی از بزرگترین گروه های اپوزیسیون –شورای ملی سوریه- از دخالت نظامی ناتو در این کشور حمایت میکند در ایران نیز شکل گیری چنین ائتلافی به نفع جنگ در پرتو سرکوب خونبار خیزش و شورش های احتمالی آینده دور از ذهن نخواهد بود. ائتلافی که زمزمه آن از جانب گروهی از اپوزیسیون ایرانی به گوش میرسد.

چنین میلی اما برای جلوگیری از فراهم آوردن بهانه انسانی لازم برای به اصطلاح مداخله نظامی از یکسو و کامیابی نهایی از سوی دیگر ملزوماتی سیاسی داشته و دارد. در روزهای آغازین جنبش اتفاقی که افتاد این بود که در سرمستی ناشی از موضع برتری عددی و با تکیه بر توان ظاهری طبقه متوسط، کارگران و دیگر رانده شدگان فقط به صورتی نمایشی به صفوف جنبش فراخوانده می شدند. این استراتژی اما علی رغم همه ی مضراتی که برای آینده ی جنبش داشت و بارها در نوشته های بسیاری از منتقدان به آن اشاره شد، ادامه یافت. حاصل چنین رفتاری و شکست های پیش رویش از قضا هرز دادن همان پتانسیل محدود طبقه متوسط بود. آشفتگی، ناآگاهی، بی برنامگی، پافشاریِ بی شرمانه بر مرزهای ایدئولوژیک و … همه و همه در کنار وضعیت نا به سامان اقتصادی منجر به چنین وضعیتی شد که امروز گرفتار آنیم. وضعیتی که در آن علی رغم وجود زمینه ی مناسب اتحاد طبقاتی، دیگر کسی یا گروهی از توان و اعتماد سیاسیِ چنین کنشی برخوردار نیست. اتحادی که در صورت وقوع و بازنمایی سیاسی متشکل می توانست و می تواند یگانه امکان رهایی از دوگانه ی مرگبار جمهوری اسلامی و دخالت بشردوستانه (حمله امپریالیستی) باشد. عدم پیگیری عملی ِ چنین اتحادی در کنار رد نکردن قاطع کمک های خارجی حالا دیگر معنای روشنی دارد: طلب جنگ. جنگی که با تحریم هایی این چنین کُشنده که حتی واردات دارو را نیز دربر گرفته است، عملاً آغاز شده است.

در انتها باید بیان داشت که در مورد شورای هماهنگی راه سبز امید  و رویه ای که در پیش گرفته است باید با احتیاط رفتار کرد. در عین حالی که باید عاملیت سیاسی جنبش های پیش رو در میان شبکه های خودجوش مردمی جستجو کرد، باید امیدوار بود که استراتژی های مازوخیستی ِ این گروه هنوز یکسره پتانسیل دال سیاسی «جنبش سبز» را بر باد نداده باشد. این امیدواری گرچه امروز رقیق و ناشدنی می نماید ولی می توان تصور کرد که در آینده ای محتمل بتواند به پتانسیل سیاسی ای که حول کاریزمای میرحسین موسوی شکل گرفته است مجدداً گره بخورد. میرحسینی که تفاوت های بنیادین دیدگاه های اقتصادی اش با ایده های نئولیبرال نخبگان سبز، حالا در غیابش وجهی به واقع سیاسی نیز یافته است.

]]> http://moghavemat.net/2012/02/21/%d8%a8%d8%b9%d8%af-%d8%a7%d8%b2-25-%d8%a8%d9%87%d9%85%d9%86-%d9%85%d8%a7%d9%87-%d9%87%d8%a7%db%8c-%d9%be%db%8c%d8%b4-%d8%b1%d9%88/feed/ 2 Jen http://moghavemat.net/2012/02/15/%d9%81%d8%b1%d8%a7%d8%ae%d9%88%d8%a7%d9%86-25-%d8%a8%d9%87%d9%85%d9%86-%d8%b4%da%a9%d8%b3%d8%aa-%db%8c%d8%a7-%d9%85%d9%88%d9%81%d9%82%db%8c%d8%aa%d8%9f/ http://moghavemat.net/2012/02/15/%d9%81%d8%b1%d8%a7%d8%ae%d9%88%d8%a7%d9%86-25-%d8%a8%d9%87%d9%85%d9%86-%d8%b4%da%a9%d8%b3%d8%aa-%db%8c%d8%a7-%d9%85%d9%88%d9%81%d9%82%db%8c%d8%aa%d8%9f/#comments Wed, 15 Feb 2012 12:03:59 +0000 اودیپوس http://moghavemat.net/?p=448 ]]> تداوم وضعیت تردید

بیست و پنجم بهمن گذشت. روزی که در آن پس از ماه ها فراخوان پیاده روی سکوت شورای هماهنگی راه سبز امید سعی در شکستن بن بست یک ساله معترضان داشت. همانطور که پیش بینی میشد در نتیجه عدم برنامه ریزی مناسب و فرم اعتراضی مورد نظر شورای هماهنگی سبز امید -پیاده روی و سکوت- بحث های متعاقب 25 بهمن همه به این سوال ختم می شوند: مردم آمده بودند یا نه؟

ساعاتی پس از پایان پیاده روی سکوت گروهی از شاهدان عینی خبر از حضور چشمگیر مردم می دادند اما در مقابل دسته دیگری از همین شاهدان عینی نتیجه فراخوان را مایوس کننده می خواندند. در شامگاه 25 بهمن مجری برنامه شصت دقیقه بی بی سی فارسی در حالی در مصاحبه با اردشیر امیرارجمند از عدم حضور چشمگیر معترضان سخن میگفت که امیرارجمند با رد عدم حضور مردم، فراخوان را موفقیت آمیز میدانست و به معترضان وعده برنامه های آتی را میداد! وقتی فرم اعتراض به جای خیابان پیاده رو را نشانه رود و در عوض فریاد خواهان سکوت باشد در حقیقت غیر ممکن خواهد بود که بتوان گفت کدام دسته از شاهدان عینی حقیقت را می گویند. چه کسی می تواند تشخیص دهد کسانی که زیر سایه پلیس در سکوت پیاده روی می کنند مردم عادی هستند یا معترضان؟ در بهترین حالت می توان ادعا کرد که مردم بودند و نبودند. همانطور که در تمام یک سال اخیر مردم بوده اند و نبوده اند. بوده اند از آن جهت که کسی شکی در عمق نارضایتی و خشم عمومی در زیر سایه سرکوب و نزول شدید شرایط معیشتی نداشته و ندارد و نبوده اند از آن جهت که از تبدیل این خشم های فروخورده به امواج خروشان خیابانی و نه باریکه های آرامی در پیاده روها که به سختی قابل تشخیص اند، ناتوان هستند.

در هر حال اما نمی توان این واقعیت را پنهان کرد که هدف کانونی فراخوان یعنی افزایش روحیه و شجاعت مردمی برآورده نشده است. کنش اعتراضی دیروز نه تنها نوری به وضعیت نیروهای جنبش نتابانده و از توانمند سازی آن ناتوان بوده بلکه اضطراب ها و عدم اطمینان ها را اگر افزایش نداده باشد در حد سابق حفظ کرده است. در نتیجه درک ما از شرایط جنبش پس از 25 پنج بهمن تفاوت چندانی با قبل آن ندارد.

بن بست تاکتیک فراخوان از بالا

به دنبال فروکش کردن آمادگی روحی مردمی پس از 25 خرداد سال قبل، حصر میرحسین موسوی و مهدی کروبی و دو تجربه شورای هماهنگی راه سبز امید در 22 خرداد و 25 بهمن امسال پیش از پیش مشخص است که تاکتیک فراخوان از بالا برای تظاهرات خیابانی در غیاب برنامه و آماده سازی قبلی در بهترین حالت نتیجه ای جز تداوم رکود و تردید جنبش نخواهد داشت. اگر چه امیرارجمند در ادامه مصاحبه خود از فراخوان های آتی شورا سخن می گوید اما به نظر نمی آید تا زمانی که فرم سازماندهی متمرکز از بالای مورد نظر شورا و گروه های همراه آن با سازماندهی محلی غیر متمرکز تکمیل نگردد، دست آورد خاصی از این فراخوان ها نصیب جنبش مردمی ایران گردد. هسته هایی که شکل گیری آنها در جزوه ای که پیش از این توسط میخک تهیه گردیده برای شکستن رکود امروز تئوریزه شده اند. گروه هایی که با کنش محدود، محلی و غیر متمرکز خود روحیه عمومی را بالا برده و زمینه را برای یک حرکت عمومی سخت و منسجم فراهم نمایند.

تجربه این یک سال تا به امروز نشان داده است که این تغییر فرم از سازماندهی عمودی به سمت عدم تمرکز و ساختاری افقی تر به دلایل مشخص/نامشخص، استراتژی ای نیست که شورا و گروه ها همسوی آن علاقه ای به دنبال آن داشته باشند. در نهایت برای شکستن سیکل خودویرانگر امروز چاره ای نیست جز اینکه ابتکار این تغییر فرم از سوی بدنه جنبش در محفل های گروهی، محیط های کار و دانشگاه ها آغاز گردد. ابتکار عملی که در جو یاس و پلیسی جامعه ترک ایجاد کرده، توازن قوای موجود را به نفع مردم تغییر داده و همانند مکملی برای برنامه ریزی حرکت های خیابانی آتی با یا بدون حضور گروه های سیاسی ای همانند شورای هماهنگی راه سبز امید عمل کند. پروسه تجهیز سازماندهی متمرکز عمودی با سازماندهی افقی و کنش های محلی اما با توجه به شرایط حساس کنونی کشور نمی تواند و نباید منتظر هدایت از بالای گروه هایی همانند شورای هماهنگی بماند. شرایطی که روز به روز با تحرکات تخاصم آمیز اسرائیل، آمریکا و اتحادیه اروپا بیش از پیش کشور را به سوی وضعیت جنگی غیرقابل بازگشتی سوق داده و اهمیت تاثیر گذاری بر شرایط داخلی و بین المللی را برای فعالین جنبش دو چندان ساخته است.

]]> http://moghavemat.net/2012/02/15/%d9%81%d8%b1%d8%a7%d8%ae%d9%88%d8%a7%d9%86-25-%d8%a8%d9%87%d9%85%d9%86-%d8%b4%da%a9%d8%b3%d8%aa-%db%8c%d8%a7-%d9%85%d9%88%d9%81%d9%82%db%8c%d8%aa%d8%9f/feed/ 1 Jen http://moghavemat.net/2012/02/07/%d8%aa%d9%86%d8%a7%d9%82%d8%b6%d8%a7%d8%aa-%d8%b4%d9%88%d8%b1%d8%a7%db%8c-%d9%87%d9%85%d8%a7%d9%87%d9%86%da%af%db%8c-%d8%b1%d8%a7%d9%87-%d8%b3%d8%a8%d8%b2-%d8%a7%d9%85%db%8c%d8%af-%d9%87%d8%b2%db%8c/ http://moghavemat.net/2012/02/07/%d8%aa%d9%86%d8%a7%d9%82%d8%b6%d8%a7%d8%aa-%d8%b4%d9%88%d8%b1%d8%a7%db%8c-%d9%87%d9%85%d8%a7%d9%87%d9%86%da%af%db%8c-%d8%b1%d8%a7%d9%87-%d8%b3%d8%a8%d8%b2-%d8%a7%d9%85%db%8c%d8%af-%d9%87%d8%b2%db%8c/#comments Tue, 07 Feb 2012 16:53:34 +0000 اودیپوس http://moghavemat.net/?p=427 ]]> با گذشت چند روز از بیانیه فراخوان شورای هماهنگی راه سبز امید به پیاده روی سکوت انتقادات متعددی از زوایای مختلف به این بیانیه شورا نوشته شده است. اردشیر امیر ارجمند و باقی نزدیکان شورای هماهنگی در مصاحبه های مختلف سعی در شفاف سازی و توضیح سیاست های شورا نموده اند که نمونه آخر آن را اینجا می توانید بخوانید. اردشیر امیرارجمند در توجیه تاکتیک پیاده روی سکوت می گوید:

«نوع اکسیون و اعتراض هم به گونه ای انتخاب شده که ضریب سرکوب را پایین بیاورد وشهروندان را در معرض هزینه های شدید قرار ندهد.با این حال ریسک و خطر کردن هم جزئی از فعالیت سیاسی است. ما باید سعی کنیم که هزینه ها را توزیع و شجاعت مدنی را بالاببریم. افزایش شجاعت مدنی به این معنی است که همه شهروندان در پرداخت هزینه های مبارزه مشارکت کنند. هزینه ها باید سرشکن شود تا برای کنشگران منطقی و قابل تحقق باشد.»

امیرارجمند برای ما توضیح می دهد که شورا با وقوف به هزینه های بالای کنش خیابانی تاکتیکی را انتخاب کرده است که هزینه ها سرشکن شوند و آسیب ها حداقل. شورا مردم را به کنشی با هزینه های پایین دعوت می کند. کنشی که به زعم شورا به خاطر هزینه های پایین آن و سرشکن شدن هزینه ها مردم را دوباره با خیابان ها آشتی خواهد داد. در ادامه سعی خواهیم کرد با برجسته کردن تناقضات منطق هزینه  و سود شورا نشان دهیم که این شیوه تصمیم گیری سیاسی چگونه در جغرافیای سیاسی امروز ایران جز تولید سیکل های خودویرانگر شکست نتیجه ای نخواهد داشت. نتیجه ای که با هدف مورد نظر شورا یعنی توانمند ساختن مردم تناقضی بنیادین دارد.

منطق متناقض هزینه و سود

تحت چه شرایطی مردم جان به لب رسیده با قبول خطر زندان، شکنجه و مرگ در خیابان ها جریان می یابند و حق خود را می طلبند؟ ظاهرا برای شورای سبز امید دینامیک خیزش های مردمی با توجه به حساب و کتاب هزینه های احتمالی شکل می گیرد. در تصور شورای هماهنگی سبز امید تعیین کننده اصلی کنش خیابانی مردم محاسبه احتمال دستگیر، شکنجه و یا کشته شدن است. در نتیجه تاکتیکی که هزینه را حداقل کند از آنجایی که مردم را به مبارزه تشویق خواهد کرد موفق ترین خواهد بود. اما اگر به راستی رانه خیزش های مردمی تنها حساب و کتاب هزینه های شخصی است پس چطور ایرانیان دو سال قبل در خیابان ها به استقبال گلوله های میرفتند؟ چطور مصریان در قاهره با دستان خالی به مقابل اوباش مسلح مبارک رفته و اراده خود را بر دیکتاتوری خشن مبارک که تا پیش از آن سخت و استوار می نمود تحمیل کردند؟ آیا تقدیم صدها و هزاران کشته قیام های مردمی در تونس، مصر و سوریه بر مبنای منطق هزینه صورت گرفته و می گیرد؟ سوال را می توان به گونه ای دیگر پرسید. چرا انقلاب مردمی در مصر و سوریه با وجود کشتار بی رحمانه همچنان ادامه دارد اما در ایران در شرایطی که کشور در شرف نابودی قرار گرفته است جنبش مردمی به کما رفته است؟ چه ارتباطی میان این انفعال و هراسی که در منطق هزینه محور گروه های سیاسی سبز نهفته است وجود دارد؟

بر خلاف شورای هماهنگی راه سبز امید و دیگر گروه های رفرمیست سیاسی که تصمیمات خود را بر اساس بی اعتمادی به مردم و حساب و کتاب هزینه ها می گیرند، منطق خیزش های مردمی چیزی فراتر از دو دو تا چهارتای هزینه هاست. اگر مردم در خیابان های قاهره به استقبال خطر رفته و آزادی و عدالت اجتماعی را برای خود و دیگر هموطنانشان از دیکتاتورهای دیروز و ژنرال های امروز طلب می کنند محرک شان نه محاسبه هزینه های شخصی که آرمانی عمومی ست. عاملی که «شجاعت مدنی» را در مصر شکل داده و می دهد بر خلاف تصور شورای هماهنگی کاهش و سرشکن کردن هزینه نیست بلکه احساس قدرتی است که مردم از در کنار هم بودن و مبارزه برای آرمان مشترکشان پیدا می کنند. شورای هماهنگی میخواهد هماهنگ کننده خیزشی مردمی باشد در حالی که یا چیزی از دیالکتیک شکل یابی اش نمی داند یا اگر میداند ناتوان از سازماندهی دوباره خود و تطبیق استراتژی هایش با آن است یا به احتمال قوی مخلوطی از این دو. بخشی از راز رخوت و انفعال جنبش مردمی ایران را در مقایسه با خیزش های عربی باید در همین نتاقضات منطق ناتوان هزینه گروه های سبز جستجو نمود. اگر تداوم انقلاب مردمی در مصر در نتیجه باور عمومی به «پیروزی خون به شمشیر» است انفعال آن در ایران تا بخش زیادی در نتیجه استراتژی مستتر «پیروزی هراس از حکومت بر شمشیر!» است. نتیجه این می شود که بعد از مدت ها سکوت وقتی این گروه ها به صدا در آمده و به فکر بالا بردن «شجاعت مدنی» مردم می افتند تاکتیک شان چیزی جز دعوت به پیاده روی و سکوت  آنهم از طریق بیانیه ای با نثری خموده و هراسان از حکومت نخواهد بود.

حتی اگر از زاویه تحلیلی شورا به این بیانیه نگاه کنیم آیا اینطور نیست که هر حساب کتاب هزینه ای ناخواسته به حساب کتاب سود آن هزینه می انجامد؟ باید از شورا پرسید مردم این هزینه ای را که شورا برای آنها محاسبه کرده و آنها را به قبول آن از طریق پیاده روی سکوت فرا می خواند در برابر چه منفعتی باید بدهند؟ حال که هزینه ها همه چیز را تعیین میکنند منطقی نیست که نگاهی هم به منفعت های آنان انداخت؟ یا اینکه کنش سیاسی برای شورای هماهنگی چیزی از جنس مازوخیسم است که در آن تنها باید هزینه داد! آیا در ادامه منطق سود/زیان نباید از شورا پرسید که از پیاده روی سکوت قبلی در 22 خرداد چه چیزی عاید جنبش گردید و شورا در کدام بیانیه تحلیلی خود به نتایج کنش محبوب خود پرداخته است؟ اگر شورای هماهنگی راه سبز امید علاقه ای به تبیین نتایج فراخوان 22 خرداد خود ندارد ما بخشی از آن را برای شورا لیست می کنیم:

- هدر رفتن پتانسیل خروشی که در نتیجه شهادت هدی صابر و هاله سحابی ایجاد شده بود

- انفعال سیاسی برای ماه ها

- فراهم کردن فرصت کافی ترمیم ترک هایی که در نتیجه خیزش 25 بهمن ماه نظام را به لرزه انداخته بود

- وارد شدن کشور به فاز خطرناک تحریم سخت اقتصاد و جنگ بدون مقاومت مردمی

- و …

اما نکته پایانی در مورد فراخوان شورا: آیا صرف دادن یک بیانیه سیاسی کم رمق حتی اگر در آن صحبتی از پیاده روی سکوت نشده باشد برای دعوت مردم به خیابان ها کافی است؟ آیا اینطور نیست که حفظ روحیه مردمی در طی مبارزاتی که از بعد تقلب انتخاباتی رهبر نظام شروع گردیدند نیازمند تبلیغات مرتب، موضع گیری ها و حرکات مستمر سیاسی ست؟ شورای راه سبز امید و گروه های تابعه آن در طی این یک سال چه حرکتی در این راستا انجام داده اند جز تذکر های اخلاقی به رهبر نظام در قالب نامه هایی که معلوم نیست کی متوقف شده و جای خود را به عمل جدی خواهند داد. عمل جدی ای که تنها با یک بیانیه به انتظار مردم در خیابان ها نمانده و خود پیش زمینه های آن حضور را فراهم کند. با توجه به تاکید شورای هماهنگی راه سبز امید به تکرار مکررات بدون تمایلی به تعامل انتقادی، به نظر می آید که توجه کنشگران جنبش باید بیش از پیش معطوف به شکل های متفاوتی از فعالیت سیاسی معطوف گردد. شکل هایی که با درگیر شدن و رابطه مستقیم با گروه های مختلف مردمی چه در بعد ایدئولوژیک و چه در سازماندهی، بذر هراسی را که به شکل های مختلف این اصلاح طلبی مستتر در دل های توده ها می کارد از بین ببرند. گروه هایی که با آنالیز شرایط سیاسی و درک ضرورت های تاریخی/سیاسی مبارزه امروزمان با کنش های مجزا و یا جمعی خود هراس از حاکم را که تا بخش زیادی زاییده تبلیغات جمهوری اسلامی و ناتوانی گروه های مخالف سیاسی است، فرسوده کرده و امیدها را دوباره شعله ور سازند. گروه هایی که با گذاشتن اثر خود در قالب شعارنویسی، پخش شب نامه ها و کنش های برنامه ریزی شده محدود در فضاهای متفاوت شهری همانند خیابان ها و دانشگاه ها روند بازگشت دوباره مردم را هموارتر از قبل نمایند.

]]> http://moghavemat.net/2012/02/07/%d8%aa%d9%86%d8%a7%d9%82%d8%b6%d8%a7%d8%aa-%d8%b4%d9%88%d8%b1%d8%a7%db%8c-%d9%87%d9%85%d8%a7%d9%87%d9%86%da%af%db%8c-%d8%b1%d8%a7%d9%87-%d8%b3%d8%a8%d8%b2-%d8%a7%d9%85%db%8c%d8%af-%d9%87%d8%b2%db%8c/feed/ 0 Jen http://moghavemat.net/2012/01/30/%d8%a7%d8%b2-%d9%be%db%8c%d8%a7%d8%af%d9%87-%d8%b1%d9%88%db%8c-%d8%b3%da%a9%d9%88%d8%aa-%d8%aa%d8%a7-%d8%ae%db%8c%d8%b2%d8%b4-%d9%85%d8%b1%d8%af%d9%85%db%8c/ http://moghavemat.net/2012/01/30/%d8%a7%d8%b2-%d9%be%db%8c%d8%a7%d8%af%d9%87-%d8%b1%d9%88%db%8c-%d8%b3%da%a9%d9%88%d8%aa-%d8%aa%d8%a7-%d8%ae%db%8c%d8%b2%d8%b4-%d9%85%d8%b1%d8%af%d9%85%db%8c/#comments Mon, 30 Jan 2012 18:14:42 +0000 اودیپوس http://moghavemat.net/?p=419 ]]> سر انجام قفل سکوت شورای هماهنگی راه سبز امید شکسته شد و این شورا در بیانیه ای از مردم برای حضور در خیابان ها دعوت نمود. در یادداشت های قبل به حساسیت ماه های پیش رو در آینده کشورمان سخن گفتیم و سعی کردیم نشان دهیم که عدم مداخله مردمی در فرآیندی که از چند ماه قبل با زمزمه جنگ و تصویب تحریم های سخت اقتصادی شروع گردید، می تواند به فاجعه ای ملی مبدل شود. فاجعه ای که تنها حضور دوباره مردم در خیابان و شکستن ماشین سرکوب دولت و سرنگونی اش می تواند از آن جلوگیری کند. از این رو دعوت شورای هماهنگی راه سبز امید به کنش خیابانی مردمی در 25 بهمن ماه گامی به پیش تلقی می شود. مشکل اما آنجایی پدیدار میشود که شورا بعد برداشتن چند گام به جلو به عقب برگشته و توپ را وارد دروازه خودی میکند! در بیانیه جدید می خوانیم:

«شورای هماهنگی راه سبز امید از تمامی همراهان و حامیان جنبش سبز دعوت میکند که از ساعت ۴ تا ۷ بعد از ظهر روز ۲۵ بهمن ماه در تهران در پیاده‌روهای خیابان‌های انقلاب و آزادی، حدفاصل میدان فردوسی و تقاطع نواب، و در شهرستان‌ها در خیابان اصلی هر شهر، بنابر تصمیم فعالان محلی، اقدام به پیاده‌روی سکوت کنند.«

شورای هماهنگی راه سبز امید مردم را به کنش خیابانی و مواجهه با نیروهای سرکوبگر جمهوری اسلامی فرا میخواند اما کنشی از جنس سکوت و پیاده روی! تاکتیکی که یکبار دیگر نیز از جانب شورا در 22 خرداد قبل توصیه شده و شکست اش جنبش را در انفعالی طولانی فرو برد، ظاهرا به استراتژی شورای راه سبز امید تبدیل شده است. باید از شورا پرسید که با چه تحلیلی از نتایج کنش ناموفق 22 خرداد بار دیگر تصمیم به آزمودن آزموده گرفته است؟ آیا شورا پیاده روی در سکوت زیر سایه باتوم پلیس را آن کنش موثری می پندارد که پیش از این فعالین جنبش را به همفکری در مورد آن دعوت کرده بود؟ در شرایطی که کشورمان در نتیجه ماجراجویی های اتمی جمهوری اسلامی در آستانه تحریم نفتی و خطر روز افزون جنگ قرار دارد، پیاده روی سکوت که «سکوت» آن تنها نشانه ای از ضعف و ترس است چه تغییری در روند وقایع خواهد داد؟ به راستی شورا و باقی گروه های همسوی آن چه هدف سیاسی ای را دنبال میکنند؟ شورای راه سبز امید در ادامه بیانیه سعی میکند با پیش کشیدن بحث کلیشه ای خشونت و مبارزه مسالمت آمیز توجیهی برای کنش پیشنهادی خود پیدا کند و پیشنهاد «پیاده روی سکوت» را به دلیل کاهش امکان خشونت حکومت به معترضان مشروع نشان دهد. اما اگر دقیق تر به این ژست شبه مسئولانه نگاه کنیم بی مسئولیتی و انفعال سیاسی مستتر در عنوان نخ نمای «عدم خشونت» را به خوبی خواهیم دید. شورا اگرچه از یکسو خود را متعهد به سلامتی مردم معترض در برابر خشونت پلیس نشان میدهد اما از سوی دیگر با اخته سازی کنش پیش رو از هم اکنون پشت مردم را در شرایط سختی که در آن گرفتار آمده اند خالی میکند. شورا با این کار فرصتی را که به واسطه انتخابات و اتفاقات بین المللی برای اثر گذاری سیاسی و مقاومت در برابر تحریم و جنگ فراهم آمده از توده ها دریغ میکند. در این میان گویی که تنها چیزی که برای شورا اهمیت ندارد اثرگذاری و مقاومت واقعی مردمی ست که موج تورم و لرزه های اقتصادی کمرشان را ذره ذره می شکند. شورا اگر چه همانند دایه مهربان تر از مادر با درخواست «سکوت» خود را نگران خشونت نشان میدهد اما با خلع سلاح کردن مردم از فریاد و قهر خود آنها در برابر خشونتی مهیب تر از باتوم پلیس که تحت نام تحریم اقتصادی و جنگ بر آنها اعمال میشود تنها میگذارد. شورا با کوبیدن بر طبل عدم خشونت و سکوت نه تنها از مردم قدرت قهر انقلابی آنان را می گیرد که حتی صدای آنان را نیز خفه میکند. باید از شورای هماهنگی راه سبز امید پرسید مردم بدون فریاد و مشت هایشان چه اسلحه دیگری در برابر ظالم دارند؟ فریادهایی که به حضور یکدیگر دلگرمشان کند و مشت هایی که اراده آنها را بر حاکمان دیکته نماید.

براستی نگرانی شورا و گروه های هوادارش از چیست؟ چرا برخلاف میرحسین موسوی، شجاعت اش و اعتمادش به قدرت مردم، شورا همانند ناظم های دبستانی به خود اجازه می دهد که نوع کنش خیابانی مردم را تعیین کرده و امکان هرگونه نوآوری در سازماندهی و تاکتیک مبارزه خیابانی را از آنها بگیرد؟ شورای سبز امید تا کی در ادامه استراتژی مصیب بار «آگاهی بخشی»، همچنان توهم های خود از «عدم خشونت» و «مبارزه مسالمت آمیز» را به عنوان «آگاهی» به مردم عرضه خواهد کرد در حالی که با بی تدبیری های خود فرصت های تاریخی برای کنش واقعی و اثر گذار را یکی پس از دیگری از آنان دریغ می نماید؟

شورای راه سبز امید می هراسد اما این هراس بیش از آنکه از باور نکردن قدرت مردم باشد از عدم اعتماد به خود و جایگاه سیاسی اش ناشی میشود. به شورای سبز امید باید یادآور شد که اگر در ادامه فرصت سوزی ها و اشتباه هایش بیش از پیش از مردم دورافتاده و آنها را در برابر ظالم تنها و بی صدا بگذارد با ظهور گروه های جدیدتر و هسته های مقاومت جز نامی شکست خورده از آن باقی نخواهد ماند.

بر خلاف تصور شورای راه سبز امید مردمی که در کوچه و خیابان ها جریان می یابند موجوداتی ترسو، افلیج، کر و لال نیستند. مردم همانند بدنی یکپارچه هستند که صدا دارد و  با آن خشم اش را بر سر ستمگر فریاد می کشد. مردم مشت هایی گره کرده دارد که با آنها از خود و فرزندانش در برابر ظالمان و تبه کاران بین المللی که چشم به سرزمین و روزی اش دوخته اند دفاع میکند. به سکوت خواندن مردم همدستی ناخواسته با ظالمی است که آنها را همیشه ساکت و مطیع میخواهد. ظالمی که از خشم های انباشته و مشت های گره کرده مردمی هراس دارد. مردم اینبار نه برای پیاده روی، پیک نیک و وزن کشی گروه های مخالف سیاسی برای فردای پس از جنگ که برای به دست گیری سرنوشت خود به خیابان ها می آیند. در این میان شورا هماهنگی سبز امید همانند میرحسین موسوی تنها می تواند نقش هماهنگ کننده را بازی کند و نه معلم کلاس. تکلیف مردم و ظالم در روز ها و ماه های پیش رو در خیابان ها و اینبار نه به سادگی و نجابت خیزش های سال های اخیر معلوم خواهد شد.

]]> http://moghavemat.net/2012/01/30/%d8%a7%d8%b2-%d9%be%db%8c%d8%a7%d8%af%d9%87-%d8%b1%d9%88%db%8c-%d8%b3%da%a9%d9%88%d8%aa-%d8%aa%d8%a7-%d8%ae%db%8c%d8%b2%d8%b4-%d9%85%d8%b1%d8%af%d9%85%db%8c/feed/ 3 Jen http://moghavemat.net/2012/01/27/%d8%a7%d8%b2-%d8%aa%d8%ad%d8%b1%db%8c%d9%85-%d8%a7%d9%86%d8%aa%d8%ae%d8%a7%d8%a8%d8%a7%d8%aa-%d8%aa%d8%a7-%d8%aa%d8%b3%d8%ae%db%8c%d8%b1-%d8%a7%d9%86%d8%aa%d8%ae%d8%a7%d8%a8%d8%a7%d8%aa/ http://moghavemat.net/2012/01/27/%d8%a7%d8%b2-%d8%aa%d8%ad%d8%b1%db%8c%d9%85-%d8%a7%d9%86%d8%aa%d8%ae%d8%a7%d8%a8%d8%a7%d8%aa-%d8%aa%d8%a7-%d8%aa%d8%b3%d8%ae%db%8c%d8%b1-%d8%a7%d9%86%d8%aa%d8%ae%d8%a7%d8%a8%d8%a7%d8%aa/#comments Fri, 27 Jan 2012 18:31:21 +0000 اودیپوس http://odpornosc.wordpress.com/?p=405 ]]> بعد دستبرد مفتضحانه در انتخابات ریاست جمهوری 1388 و سرکوب خونین اعتراضات مردمی متعاقب آن که به کشته شدن صدها تن از هموطنانمان انجامید واضح بود که انتخابات در جمهوری اسلامی دیگر جز لطیفه ای تکراری نخواهد بود. بدنه اصلی جمهوری اسلامی نیز بعدتر با تمسخر و تهدید به پیشنهاد آشتی ملی محمد خاتمی که زمینه را برای ورود گروهی از اصلاح طلبان وفادار به نظام به صحنه  انتخابات فراهم میکرد، پاسخ دادند. آنها نشان دادند که دیگر اشتباه سال 1376 را تکرار نخواهند کرد. در برابر بسته شدن تمام پنجره ها اصلاح طلبی ایرانی تنها حربه شبه عملگرایانه خود را از دست داد. حربه ای که در جواب تمام تردید ها و انتقادات با اشاره به نبود جایگزین می گفت: «حال که آلترناتیوی موجود نیست آیا عقلانی است که معدود فرصت های کوچک را نیز با قهر و تحریم از دست بدهیم؟»

وقتی جمهوری اسلامی با تهدید در جواب آشتی جویی محمد خاتمی نشان داد که هیچ علاقه ای به او و تکنوکرات های باقی مانده دور و برش برای تقسیم قدرت ندارد دیگر روزنه ای باز نمانده بود که شبه عملگرایی اصلاح طلبانه بخواهد از آن برای مشروعیت خود استفاده کند. اینچنین بود که انتخابات پیش روی مجلس تقریبا از جانب اکثر گروه های اصلاح طلب یا رادیکال تر مورد تحریم قرار گرفت. تحریم انتخابات از جانب اصلاح طلبان آنچنان تصورناشدنی بود که برای بسیاری یک قدم بزرگ به پیش تلقی می شود. هرچند که دلیل اصلی این قدم بزرگ نه در گسترش و قبول ایده های رادیکال تر که در دینامیک و تغییر فرمی که در ساختار جمهوری اسلامی در حال رخ دادن است، جای دارد. اذهان اصلاح طلبان از فعالان سیاسی گرفته تا روشنفکران و روزنامه نگاران اما آنچنان در پارادایم اصلاح طلبی سیر میکند که حتی از بکار بردن لفظ «تحریم» اکراه داشته و «قهر انتخاباتی» را ترجیح میدهد! دگماتیسم غیرسیاسی اصلاح طلبان که به استراتژی انتخاباتی خود به چشم وحی منزل نگاه کرده و علاقه ای به تغییر آن با توجه به سیر و تحول سیستم فاسد حاکم بر ایران ندارند، در نهایت این روزها به انفعالی انجامیده که حتی خطر مهیب تحریم های سخت اقتصادی و جنگ هم نمی تواند آن را تکان دهد. انفعالی که سیاست تحریم و تنها تحریم آنرا در دل خود پنهان میکند. در برابر استقبال از تحریم انتخابات گروهی از منتقدان به درستی به کافی نبودن تحریم انتخابات برای اثرگذاری بر جریان امور که کشور را به سمت خطرناکی سوق داده است، اشاره کرده اند. واقعیت این است که وقت چندانی برای جلوگیری از فاجعه باقی نمانده است و عدم دخالت مردمی در سیر امور به هر سمتی که سوق پیدا کند فاجعه بار خواهد بود. در نبود مردمی که بازی خطرناک تهران/تل آویو/واشنگتن/بروکسل را به هم بریزند آینده ایران به باور ما جز یکی از موارد زیر نخواهد بود:

1) تحریم های اقتصادی گسترده غرب موفقیت آمیز بوده و منجر به کاهش شدید صادرات نفتی، افت درآمد ارزی و سوپر تورمی خواهد شد که اقتصاد ایران را زیر و رو خواهد کرد. در مدتی کوتاه فقر گسترده، کمبود دارو و مواد غذایی منجر به افزایش شدید مرگ و میر در میان گروه های آسیب پذیرتر مانند کودکان و سالمندان خواهد شد. اقتصاد بیش از پیش میلیتاریزه شده و سرکوب حکومت شدیدتر خواهد شد. بعد از سال ها مرگ و میر و گرسنگی در نهایت مناقشه اتمی یا از طریق سازش یا مقابله نظامی حل خواهد شد.

2) تحریم های اقتصادی کشور را فلج کرده و با تحریکات متقابل جمهوری اسلامی که میخواهد واکنشی حیثیتی نشان دهد جنگی در خواهد گرفت که عواقب آن از جمله بمباران تاسیسات اتمی و آلودگی هسته ای قابل تصور نیستند.

3) جمهوری اسلامی با امدادهای غیبی و یاری چین، روسیه و هند اثر تحریم های اقتصادی غرب را کاهش داده و در برابر خطر روزافزون حمله نظامی با خرج مقدار بیشتری از پول نفت پیش از آنکه جنگی درگیرد به سلاح هسته ای دست پیدا میکند. شکل گیری یک کره شمالی دوم اینبار در دل منطقه ای که بخش اعظمی از صادرات نفت -بنزین موتور اقتصاد جهانی-  در آن صورت میگیرد نه تنها برای ایرانیان که برای تمام دنیا عواقب غیرقابل پیش بینی ای خواهد داشت. در برابر جمهوری اسلامی اتمی اعراب منطقه یا به سوی اتمی شدن خواهند رفت یا پذیرای موشک های اتمی آمریکا که تهران را از هر سو نشانه گرفته اند خواهند بود. از این پس خطر جنگ اتمی کابوس شب و روز ایرانیان خواهد بود.

 گزینه ای که به طور کامل کنار گذاشته شده است شامل کوتاه آمدن جمهوری اسلامی در برابر غرب در آینده ای نزدیک می شود. هرچند که جمهوری اسلامی سابقه قابل توجه ای در نوشیدن جام زهر سازش دارد، اما اختلافات شدید داخلی و رقابت جناح های درگیر در آن که بیش از پیش با ظهور محمود احمدی نژاد جمهوری اسلامی را می بلعند، فرصت هیچ گونه سازشی را فراهم نخواهند ساخت. زمانی که آیت الله خمینی در تیرماه سال 67 جام زهر را نوشیده و قطع نامه 598 شورای امنیت را پذیرفت چنین شکاف های عمیقی در بدنه جمهوری اسلامی وجود نداشته و امکان تصمیم گیری با توجه به شخصیت کاریزماتیک خمینی فراهم بود. همچنین فرسودگی سخت اجتماعی/سیاسی ناشی از جنگی طولانی زمینه را برای سازش مهیا ساخته بود. زمینه هایی که در جغرافیای سیاسی جمهوری اسلامی هیچکدامشان این روزها وجود ندارند.

امروز در برابر سه گزینه ای که هر سه موجودیت ملت ایران را تهدید میکنند انتخاب استراتژی های بلندمدت کار فرهنگی، آگاهی بخشی و قهر و آشتی های انتخاباتی هر چهار سال یکبار با نظام دیگر معنایی ندارند. تحریم انتخابات نیز به خودی خود جز انفعال نتیجه ای نخواهد داشت. حقیقت این است که فرصت زیادی باقی نمانده است و زمانی خواهیم توانست سیر امور را به دست گرفته و با آزادی آینده خود را بسازیم که از تحریم انتخابات به تسخیر انتخابات عبور کرده باشیم، از انفعال به عمل. زمانی که صحنه انتخابات پیش رو را از یک نمایش وقیحانه به عرصه کارزار خیابانی تبدیل کنیم. عرصه ای که اینبار نه برای تنها «رای» خود که برای حق حیات عزیزان و هموطنانمان در آن حضور یافته و در برابر گرسنگی و بمب، فریاد عدالت و آزادی را در خیابان ها دوباره جاری کنیم. شرایط انتخاباتی پیش رو، اختلافات شدید گروه های حکومتی در کنار هراس تحریم و جنگ که این روزها گروه های مختلفی از طبقات اجتماعی متفاوت را نگران بقای خود نموده، فرصتی را فراهم آورده که می تواند در برابر آینده ترسناک کشورمان قد علم کرده و سرنوشت مان را بار دیگر به دستانمان باز گرداند. سرنوشتی که پیش از این چه در انقلاب مشروطه، چه در نهضت ملی شدن صنعت نفت و چه در انقلاب 57  بارها ثابت کرده ایم که می توانیم آنرا از دستان آدم کشان مستبد حاکم باز پس گیریم.

]]> http://moghavemat.net/2012/01/27/%d8%a7%d8%b2-%d8%aa%d8%ad%d8%b1%db%8c%d9%85-%d8%a7%d9%86%d8%aa%d8%ae%d8%a7%d8%a8%d8%a7%d8%aa-%d8%aa%d8%a7-%d8%aa%d8%b3%d8%ae%db%8c%d8%b1-%d8%a7%d9%86%d8%aa%d8%ae%d8%a7%d8%a8%d8%a7%d8%aa/feed/ 2 Jen http://moghavemat.net/2012/01/21/%d9%87%d8%b1%d8%a7%d8%b3-%d9%81%d8%b1%d9%88%d8%af%d8%b3%d8%aa%d8%a7%d9%86/ http://moghavemat.net/2012/01/21/%d9%87%d8%b1%d8%a7%d8%b3-%d9%81%d8%b1%d9%88%d8%af%d8%b3%d8%aa%d8%a7%d9%86/#comments Sat, 21 Jan 2012 15:07:21 +0000 اودیپوس http://moghavemat.net/?p=386 ]]> موضع مخالفان جمهوری اسلامی اعم از اصلاح طلبان سابق و گروه های رادیکال تر در برابر فقر و فرودستان اجتماع در دهه گذشته همواره موضعی مبهم همراه با سکوت بوده است. این موضع اما تنها به سکوت محدود نمانده است و دولت های سازندگی و اصلاحات که تمام تلاش خود را نمودند تا طلایه دار طبقه رو به رشد متوسط باشند، نه تنها در برنامه سیاسی/اقتصادی خود در برابر مساله فقر و فقرا سکوت کرده بودند بلکه از طریق سیاست های تعدیل اقتصادی، خصوصی سازی و تغییر قانون کار گام های مداومی در جهت قطع و کاهش حمایت دولتی از اقشار کم درآمد و تضعیف کارگران در برابر کارفرمایان برداشتند[1].

این بی اعتنایی و خصومت به فرودستان از سویی تحت تاثیر خواستگاه طبقاتی اپوزیسیون غالبا رفرمیست و لیبرال ایران بوده و ریشه در امیال و مطالبات سیاسی/فرهنگی طبقه متوسط ایرانی از جمله آزادی های فرهنگی، فردگرایی و جمهوری، داشته است. کارگران و فرودستان اما به سبب سرکوب خونین گروه های سیاسی ای که منافع آنان را نمایندگی می کردند در دهه اول انقلاب و سخت گیری شدید دولتی در برابر هرگونه تشکل یابی در سندیکا ها،در این سال ها نه صدایی داشته اند و نه اراده سیاسی ای برای استفاده از توان بالقوه آنان در مسیر شکستن استبداد در ایران به چشم خورده است. این تصادفی نبود که مهمترین پروژه توسعه سیاسی دولت محمد خاتمی بعد از انتخابش نه احیای سندیکاهای کارگری که برگزاری انتخابات شوراها بود. اصلاح طلبان در دوران حکومت خود نشان دادند که نه کوچکترین علاقه ای نه به توانمند ساختن کارگران به عنوان یک هم پیمان بالقوه خود در برابر استبداد دارند و نه حتی در حدود قانون اساسی خود را موظف به حمایت از حقوق آنان می دانند. تمام تلاش اصلاح طلبان در آن سال ها معطوف شد به تسخیر موقعیت های انتخاباتی نظام در کنار تلاش برای ایجاد جامعه مدنی از طریق مطبوعات و سازمان های غیردولتی. جامعه مدنی ای که کارگران در آن جایی به واسطه موقعیت اجتماعی خود اشغال نمی کردند.

این سکوت اما از سوی دیگر در هراسی سی ساله از رتوریک مبارزه طبقاتی ای  که در جریان انقلاب 57 توسط خمینسیم به یغما رفت ریشه دارد. خمینیسمی که در ظاهر و کلام فقرا را وارثان زمین میدانست و ادعا میکرد وعده حکوت جهانی آنها تحت امر امام آخر شیعیان داده شده است. در آن سال ها خمینیسم تحت تاثیر سوسیالیسم توحیدی علی شریعتی، با جایگزینی دوگانه کارگر/سرمایه دار به مستضعف/مستکبر دل های فرودستان و طبقه متوسط را سخت ربوده بود. این رتوریک طبقاتی اما بعد از انقلاب بیش از چند سال دوام نیاورد. اتمام جنگ ، افول خمینیسم  و در نهایت مرگ آیت الله خمینی مصادف شد با قدرت یابی هاشمی رفسنجانی و تکنوکرات هایش. با بازگشت کادرهای سابق جمهوری اسلامی که در غرب درس خوانده و مجذوب ثروت و پیشرفت آن شده بودند، واژه «مستضعفین» کم کم به مرور زمان از ادبیات سیاسی جمهوری اسلامی حذف گردید و ستایش پیشرفت و ثروت جای آن را گرفت. این حذف اما تنها در سوی حکومت نبود و در میان طبقه متوسط ایران نیز با گرایش هرچه بیشتر فضای روشنفکری به سمت راست و هژمونی ایده های نئولیبرال و اقتصاد آزاد، همه گیر شده بود. طبقه اجتماعی ای که هنوز خوف روزهای سخت جنگ و انقلاب مستضعفین را در دل داشت و بر طبل رشد اقتصادی و اصلاحات سیاسی می کوبید.

توان طبقه متوسط ایرانی و اصلاح طلبی اما در برابر مافیای جمهوری اسلامی روز به روز تحلیل میرفت.  در ابتدای سال های زوال اصلاح طلبی بود که سعید حجاریان از تئوریسین های برجسته اصلاح طلبان وقوع بناپارتیسم را در صورت ناتوانی و شکست اصلاحات هشدار داد. حجاریان در حالی از یادآوری ماجرای کودتای لوئی بناپارت در 1851  میلادی، شکست جمهوری در فرانسه و بازتولید استبداد، برای هشدار به مخاطبانش استفاده میکرد که هم حزبی هایش همانند بورژواهای فرانسوی آن دوران توان خود را صرف خصومت با رادیکال ها و فرودستان می کردند. عجیب نبود که در انتها در غیاب توان فرودستان که طبقه متوسط ایرانی و نمایندگان اصلاح طلبش را در برابر فاشیسم جمهوری اسلامی تقویت نمایند، سرنوشتی بهتر از جمهوری خواهان فرانسوی نصیب اصلاح طلبان ایرانی نگردید. تنها در ایران به جای لوئی بناپارت محمود احمدی نژاد در پی دو کودتای انتخاباتی ظهور کرد.

این بی اعتنایی و خصومت با اقشار کم درآمد و نادیده گرفتن کامل منافع و مطالبات آنان تا انتخابات ریاست جمهوری اخیر و امروز ادامه داشته است. جز شخص میرحسین موسوی که در کمپین انتخاباتی خود خواهان جلوگیری از تاراج اموال عمومی به نام خصوصی سازی، بیکار سازی کارگرها و ادامه اجرای سیاست های نئولیبرالی از قبیل حذف یارانه ها شد، غالب اپوزیسیون در اصول مخالفتی با رویه اقتصادی سال های اخیر جمهوری اسلامی نداشته و تنها به نحوه و مسئول اجرا اعتراض دارند. سیاست های کلان اقتصادی ای که در نهایت نه تنها به طور مستقیم سفره اقشار کم درآمد اجتماعی را هدف قرار دادند بلکه ترکش شان این روزها حتی به رده های بالای طبقه متوسط نیز میرسد.

رکود شدید اقتصادی و بیکاری گسترده، حذف یارانه ها و تورمی که افسار گسیخته شده است در کنار نهایی شدن تحریم های سخت اقتصادی و جنگ سبب گسترش فقر و ریزش بسیاری از گروه هایی خواهد شد که سابقا در طبقات میانی اجتماع قرار داشته و فقیر محسوب نمی شدند. اپوزیسیون و فعالین سیاسی ایرانی بیش از آنکه در قامت آموزگارانی صبور بخواهند آگاهی به توده ها بیاموزند باید از تخته سیاه روی برگردانده و نگاهی به پشت سر خود بیاندازد. خیل مردم خشمگینی را که در تهیه امکانات اولیه زندگی شان بیش از پیش با سختی روبرو هستند را ببینند و خود را بر اساس شرایط جدید دوباره سازماندهی نمایند. امروز بعد از تجربه تلخ اصلاحات و عیان شدن دوباره فاشیسم، بیش از پیش از پیش آشکار است که برای رسیدن به برابری و آزادی و عبور از باتلاق جمهوری اسلامی چاره ای وجود ندارد جز شکل دهی یک بلوک ملی فراطبقاتی که نسبت به فقر که دامن اکثریت ایرانیان را گرفته است بی توجه نیست. بلوکی که بتواند عدالت اجتماعی را درکنار دمکراسی در اتوپیای بدون جمهوری اسلامی برای اعضایش ترسیم نماید.

در این شرایط اپوزیسیون اتمیزه ایرانی با فراموش کردن دوباره قدرت مردم وقت خود را یا صرف بحث های بی پایان اخلاقی بر سر  جنگ و یا مشارکت در پروژه دولت بعد جنگ می کنند. در سوی دیگر جمهوری اسلامی اما خشنود از اپوزیسیون بی خاصیت و سرمست از پیروزی خود بر مردم تمام توجه خود را صرف درگیری های سیاسی درونی اش نموده است. نکته ای که در این میان از سوی هر دو گروه فراموش شده است حس شدید نارضایتی و خشمی است که چنین افتضاح اقتصادی ای بیش از پیش در توده ها انباشته می کند. طبقه متوسط ایرانی در شهرهای بزرگ به وضوح طعم فقر را خواهند چشید. قرارداد اجتماعی ای که طبقه متوسط ایرانی و جمهوری اسلامی را به هم مرتبط می ساخت بیش از پیش خورده خواهد شد. قرار دادی که بر اساس دریافت عواید مناسب نفتی در برابر رفرمیسم و اعتراض کانالیزه، برقرار شده بود. هرچند از این قرارداد اجتماعی ای چیز زیادی بعد از انتخابات ریاست جمهوری اخیر و سرکوب خونین مردم باقی نمانده بود. در دوران شعب ابی طالبی که «فقرا» مسبب آن را نه خود که خصم شان می دانند فشارهای شدید اقتصادی خشمی را تلمبار خواهند کرد با پتانسیل های غیر قابل تصور. این خشم در مردمی اوج می گیرد که اگرچه یک سال میشود به خیابان نیامده اند اما هنوز فراموش نکرده اند رد خون هایی را که دو سال قبل در خیابان های ایران ریخته شد.

جنگ و ریاضت شدید اقتصادی واقعیتی ست که باید آنرا ابتدا پذیرفت و سپس به مقابله آن رفت. دیگر محل مناقشه خوبی و بدی جنگ نیست جنگ خیلی زودتر از بمب ها با فقر و گرسنگی از راه رسیده است. خشم و کینه مردمی که در دوران جنبش سبز حول میرحسین موسوی توانسته بود جریان بیابد و ارکان جمهوری اسلامی را به لرزه بیاندازد در حصر و غیاب او و ضعف و سستی جانشینان اش به حاشیه و خاموشی رفته است. این خشم ملی اما در تمام این سال ها از دوم خرداد تا هجدهم تیر تا قیام دو سال قبل تنها به دنبال ترکی در جایی برای اثبات حضور و آزادی خود بوده است. خشمی که می تواند روزی دوباره جریان یابد و پایه های بی عدالتی را سرنگون سازد اگر روزنه ای برای آن گشوده شود.

اگر در اضمحلال «مردم» ، اینبار «فقرا» در خیابان های ایران جریان بیابند و با استفاده از سستی ای که در ارکان نظام افتاده است در روزهای سرنوشت ساز پیش رو که عرصه نمایش انتخاباتی و تسویه حساب جناح های درگیر حکومت و خواهد بود، دست به کنشی قاطع بزنند تصور شکستن شب های تاریک جمهوری اسلامی به سوی روزهای بهتر دیگر آرزویی دست نیافتنی نخواهد بود.

نگاه به دو واکنش متمایز به این پرسش از سوی اکبر گنجی و مهدی جامی تقریبا به خوبی دو سوی غالب بخش مسلط جامعه روشنفکری ایران را نشان می دهد. جهان وطنی گنجی که ریشه در اصول آهنین حقوق بشر دارد در برابر منفعت طلبی محلی جامی. در یک سو گنجی نه تنها مشروع بودن مراوده با دولت های ناقض حقوق بشر از جمله دولت های غربی را زیر سوال می برد بلکه بر لزوم موضع گیری بر علیه شان تاکید می کند. در سوی دیگر اما جامی با بیان اینکه ما اپوزوسیون عربستان یا آمریکا نیستیم با آنکه جنگ را رد می کند اما در لفافه می گوید که درب مراوده قفل نیست! واکنش جامی مبهم و غیر شفاف است. موضعی او در واقع موضع بی موضعی است! گنجی اما در ادامه صعود خود به سوی نیروانا بر لزوم موضع گیری و نفی هرگونه مراوده با دولت ها تاکید می کند. گنجی دیگر عرصه سیاست و مبارزه با جمهوری اسلامی را همانند میدان های جنگ نمی پندارد که بر پایه موقعیت های «دوست» و «دشمن» شکل گرفته و تکامل می یابد و در نهایت تنها یک طرف باقی  می ماند. برای گنجی موقعیت «ناظر» که به دنبال قدرت نیست و تنها «موضع گیری» می کند همه چیز است. نقش «موضع گیری» به عنوان محدوده عمل گنجی نقشی کانونی است. موقعیت خود خوانده «فعال حقوق بشر» که گنجی تلاش می کند «روشنفکر عرصه عمومی» را هم به آن بچسباند، تنها نقش ناظر و گزارشگر را به عهده دارد. گزارش تهیه میکند و از نقض حقوق بشر توسط دولت ها انتقاد می کند. اگر مارکس زمانی وظیفه فیلسوفان و روشنفکران را نه تنها تفسیر جهان که تغییر آن می دانست در مورد گنجی وظیفه روشنفکر عرصه عمومی نه حتی تفسیر جهان که تنها مشاهده جهان و گزارش مشاهدات است. گنجی با پر کردن موقعیت «فعال حقوق بشر» پای خود را از مبارزه واقعی بیرون کشیده و تنها نظاره می کند و گزارش می دهد. تناقض اصلی گفتمان حقوق بشر مدارانه گنجی اما در خودویرانگری این زهد و خلوص است. گنجی با اتکا به عنوان «فعال حقوق بشر» هر گونه مراوده با دولت های ناقض حقوق بشر را رد می کند اما فراموش می کند که اغلب نهاد های حقوق بشری چه به لحاظ مالی و چه سازمانی و سیاسی در تعامل با دولت هایی همانند ایالات متحده و انگلستان یا میلیاردرهای مرتبط با آنان شکل گرفته و به حیات خود ادامه می دهند. ساده لوحی است اگر چشم ببندیم بر اینکه محتوای به ظاهر بی طرفانه و غیرسیاسی تولید شده توسط بنگاه های حقوق بشری چگونه در پروپاگاندای رسانه های دست راستی ای همانند فاکس نیوز تبدیل به یک سلاح خطرناک سیاسی می گردند. سلاحی که به کار توجیه تحریم و جنگ و … می آید. پروپاگاندایی که زمینه های جنگ عراق را چید، جنگ لیبی را مشروع ساخت و در مسیر خود به سوی سوریه و ایران گام بر می دارد. مو ضع گنجی در نهایت اش موقعیت «فعال حقوق بشر» که شامل خود او هم می شود را رد می کند.

انتقادات مان به دو دیدگاه را همینجا خاتمه می دهیم و یک لایه پایین تر رفته و به پیش فرض اصلی این دوگانه نگاهی میندازیم. سوالی که هر دو ایده پاسخی برای آن ارائه می دهند بر این استوار است که اپوزیسیون قابل اتکایی وجود دارد که می تواند طرف رد یا قبول مراوده با قدرت ها باشد. اپوزیسیونی که فعال بوده و هسته های اکتیویست آن سرگرم سازمان یابی، پروپاگاندا و آکسیون سیاسی هستند. اپوزیسیونی که در نتیجه فعالیت های خود از وزن سیاسی مناسب برای جدی گرفته شدن در عرصه بین المللی سیاست بهره مند است. همه می دانیم که نه تنها چنین سازماندهی ای به دنبال خیزش مردمی اخیر ایجاد نگردید که بسیاری از مکانیزم های بسیج مردمی آن روزها در فقدان استراتژی مشخص آسیب دیده و متلاشی شد. حال آیا اینطور نیست که اپوزیسیونی که توان اثر گذاری در فرآیند نابودی اقتصادی و جنگ را ندارد موضع گیری اش در رد یا پذیرش مرواده جز دعوایی بر سر پروسه «چلپی سازی» نخواهد بود؟

در فقدان حرکت و بی عملی اپوزیسیون تصمیم جنگ و تحریم نفتی بدون توجه نظر آن گرفته می شود و دعواهای داخلی اپوزیسیون به دعوایی برای پس از جنگ تبدیل می شوند. گنجی در برابر پروژه های چلپی سازی می ایستد و جامی موضعی مبهم می گیرد و چراغ قرمز نشان نمی دهد. هر دو اما ناخواسته به استقبال تحریم نفتی و جنگ می روند و فراموش میکنند که راه تغییر جز از خیابان های تهران از جای دیگری نمی گذرد.

اما آیا باید واقعیت ویرانی اقتصادی در نتیجه تحریم نفتی و جنگ را پذیرفت و عرصه را به پرسش رابطه اپوزیسیون با حکومت هایی که این ویرانی و جنگ را تحمیل می کنند کاهش داد؟ دیدن ناامیدی، ضعف و عدم اطمینانی که دامان همه را گرفته دقت چندانی نمی خواهد. اما تا برگزاری یکی از مهم ترین انتخابات مجلس تاریخ جمهوری اسلامی چیزی نمانده است و روزهای مهمی در پیش روست. انتخاباتی که با تبدیل شدن به صحنه جنگ جریان به اصطلاح انحرافی و اصیل قدرت، شکل سیاسی جمهوری اسلامی را در دورانی که رئیس بانک مرکزی آنرا شعب ابی طالب می خواند تعیین خواهد کرد. آیا نباید قدر فرصت را دانست و پیش از تسلیم شدن در برابر منطق تحریم و جنگ تلاشی دوباره برای معکوس کرده پروسه سقوط نمود؟ برای پاسخ به پرسش مراوده یا عدم مراوده با قدرت های جهانی از گوشه اتاق هایمان وقت بسیار خواهیم داشت!

امروز (سه شنبه) ایران اعلام میکند که بزودی مانور بستن تنگه هرمز را اجرا می کند. بازار نفت به این خبر واکنش نشان داده و قیمت نفت علیرغم سقوط تمام بازارهای مالی در ادامه بحران حوزه یورو، سه درصد افزایش پیدا میکند. التهاب تنها در بازار نفت باقی نمی ماند و خبر در باقی بازارهای مالی نیز می چرخد. در ادامه گروهی از در پیش بودن شوکی نفتی حرف میزنند و نسبت به واکنش بازار به آن هشدار می دهند. پازل هنگامی تکمیل میشود که مانور ایران را در ادامه اعلام توافق کنگره و سنای آمریکا برای تحریم بانک مرکزی ایران بگذاریم . به این ترتیب تحریم بانک مرکزی ایران و تحریم نفتی متعاقب آن برای اجرا تنها به رای مثبت کنگره که با وجود توافق مذکور بسیار محتمل به نظر می رسد و امضای رئیس جمهور نیاز دارد. البته چند روز قبل رئیس بانک مرکزی جمهوری اسلامی هم به پیشواز این اتفاقات رفته و اعلام می کند که «دو سال در شعب ابیطالب گرفتار خواهیم بود». بهمنی ناخواسته اعتراف می کند که تنها امداد الهی موریانه ها می تواند عهدنامه تحریم ها را جویده و کشور را از ورطه نابودی بیرون بیاورد. رئیس بانک مرکزی اما در این پیشگویی تنها نیست و همزمان وزیر اقتصاد با تشبیه ملت ایران به آدمی که مدتی است در اثر تغذيه نامناسب و پرخورى، وزنش زياد شده و دچار درد شده است، توصیه به رژیم سخت غذایی برای کاهش وزن می کند!

شواهد فاجعه روز به روز پر رنگ تر می شوند بطوریکه حتی دولت مردان جمهوری اسلامی هم به شعب ابیطالب و روزهای سختی که باید با جویدن هسته خرما زنده بمانیم فکر می کنند! نیاز به استدلال چندانی ندارد که در چنین شرایطی با وجود بحرانی که روز به روز خطرناک تر می شود زمانی برای سکوت باقی نمانده است. اگر فریادی قرار است کشیده شود باید زودتر کشیده شود. انتخاب امروز دیگر انتخاب میان اصلاح طلبی و تغییر درازمدت در برابر خیزش ملی و سرنگونی ستم نیست. اصلاح طلبی حتی اگر ممکن بود دیگر زمانی برایش باقی نمانده است. در شعب ابی طالب هنگامی که سایه جنگ بالای سر حکومت است دیگر کسی حوصله غرولند های محمد خاتمی را نخواهد داشت. امروز اگر در ایران هراس سرکوب راه گلوها را بسته است در خارج از ایران سکوت جز عدم تعهد معنایی نخواهد داشت. باید سرمان را از تمام نمایش ها و خمودگی ها بتکانیم. اطرف مان را نگاه کنیم و فاجعه را ببینیم. شاید که فریادهای رها شده بار دیگر به هم پیوسته و از قهقرای فاجعه نجاتمان دهند.

به لیست کاهش شدید درآمدهای نفتی ایران تحریم بانک مرکزی را نیز باید اضافه کرد که مبادلات تجاری را برای اقتصاد ایران اگر ناممکن بسیار پرهزینه خواهند نمود. از سوی دیگر جمهوری اسلامی که در برابر چنین تهاجمی حالتی دفاعی گرفته، به پروژه های نظامی خود که در سایه تحریم های شورای امنیت بسیار پرهزینه شده اند سرعت داده و بخش بیشتری از باقیمانده درآمد نفتی ایران را صرف جاه طلبی ها نظامی خود خواهد کرد. در صورتی که تحریم نفتی و بانک مرکزی ایران به اجرا گذاشته شود اگر سخن از نزدیک شدن به شرایط دوران «نفت در برابر غذا» ی همسایه مان عراق بگوییم بیراه نگفته ایم. باید به یاد بیاوریم که این تحریم ها بر اقتصادی اعمال خواهند شد که به دلیل تحریم های پیشین و سیاست های نئولیبرال تاراج ملی دولت احمدی نژاد دیگر رشد نمی کند، رقم بیکاری و تورم در آن سرسام آور است. در طول این سال ها حتی بدون تحریم نفتی نیز سطح زندگی مردم سقوط چشمگیری نموده و فقر، گرسنگی و بیکاری همه گیر شده است.

نگاهی به نتایج تحریم نفتی عراق و برنامه «نفت در برابر غذا» و جنگی که سال ها پیشتر از حمله به عراق آغاز گردیده بود، تصویر مبهمی از آینده پیش رویمان را ارائه خواهد کرد. بر اساس برنامه «نفت در برابر غذا» در راستای تحریم نفتی عراق، دولت می توانست بخشی از محصولات نفتی خود را صادر و از عواید آن تنها جهت تهیه نیازهای غذایی و دارویی استفاده کند. به دنبال این طرح اگرچه عراق همچنان به طور قاچاقی از طریق همسایگانش به صادرات نفت ادامه میداد اما اما تولید ناخالص ملی آن به شدت کاهش یافته بود. نتایج تحریم نفت عراق فاجعه بار بود. به دنبال اعلام تحریم نفت عراق میزان سوء تغذیه، کمبود دارو و آب آشامیدنی بهداشتی به شدت افزایش یافت و دولت عراق در مدت کوتاهی پس از آغاز تحریم نفتی برنامه جیره بندی غذایی به اجرا گذاشت.  بر اساس آمار یونیسف مرگ و میر کودکان زیر پنج سال  به بیش از دوبرابر (500 هزار کودک) افزایش یافت. نگاهی به نمودار زیر از آمار یونیسف درباره میزان مرگ و میر اطفال زیر پنج سال در عراق،  شدت فاجعه را به خوبی نشان می دهد:

چنانچه به مرگ و میر کودکان آمار مرگ کهنسالان و گروه های سنی دیگر در نتیجه فقر غذایی و نبود دارو اضافه شود در شدت فاجعه انسانی ای که در عراق رخ داد شکی نمیگذارد تا جایی که مادلین آلبرایت وزیر امورخارجه وقت آمریکا نیز از تلفات انسانی ابراز تاسف می کند!

در ابتدا اشاره کردیم که پروسه مشابهی برعلیه جمهوری اسلامی در جریان است. پروسه ای که با توجه به عواقب فاجعه بار آن چیزی کم از یک جنگ تمام عیار نظامی ندارد. جنگ دیگر احتمالی برای آینده نیست بلکه وصف امروز و ماه و سال بعد است. بخش سیاسی جامعه ایران هر چقدر هم بخواهد از سایه جنگ فرار کرده و احتمال آن را در استراتژی و تاکتیک های سیاسی خود نادیده بگیرد به زودی واقعیت جنگ را شاید نه در هیبت موشک ها که در سفره های خالی مردم خواهد دید. از سوی دیگر بخش هایی از فعالین سیاسی که با حفظ پوشش ضد جنگ به ترغیب سیاستمداران غربی برای تحریم تمام عیار افتصاد ایران می پرداختند خواهند فهمید که منطق تحریم و جنگ از هم جدا نیستند.

خطر تحریم کامل اقتصادی-نفتی ایران و سوق یافتن ایران به شرایطی مشابه عراق دهه نود جدی است و عواقب چنین اقداماتی به اندازه ای هول انگیز است که بحث جنگ و تحریم را به نقطه کانونی هر حرکت یا جریان سیاسی متعهدی تبدیل نماید. هر چه واکنش جامعه ایران به جنگ ضعیف تر باشد کورسوهای امیدی که برای فرار از تقدیر ناخوش آینده مان وجود دارد زودتر بسته خواهند شد.

در انتها جای یک سوال خالی می ماند. آیا تشکل های عمده جنبش سبز همانند شورای راه سبز امید با توجه به چنین خطر مهیبی بعد مدت ها از خواب خواهند برخواست؟ شورای راه سبز امید که نمایندگی میلیون ها معترض جنبش سبز را به عهده گرفته است آیا در برابر خطر ویرانی اقتصادی کشور از رخوت خودویرانگر خود برخواسته و با رجوع به مردم سیاستی متفاوت از صدور بیانیه های تکراری در پیش خواهد گرفت؟ هر گونه بی عملی و رخوت ای در خطیر ترین شرایط تاریخی بعد انقلاب 57 ایران، جز بی تعهدی سیاسی و خالی کردن پشت مردمی که در دو سال اخیر صدها شهید برای رهایی تقدیم کرده اند نخواهد بود. اگر خطر نابودی و جنگ امروز ایرانیان را نتواند متحد کند چه چیز دیگری می تواند؟